O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATCIYALAR VAZIRLIGI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG`LIQNI SAQLASH VAZIRLIGI
ANDIJON DAVLAT TIBBIYOT INSTITUTI

“TASDIQLAYMAN”
ADTI  rektori   M.M.Madazimov
____________________
“_______” ________2023 yil

“HAMSHIRALIK ISHI”
 O`QUV  FAN  DASTURI

	
Bilim  sohasi:	500000 – Sog’liqni saqlash va   
                 ijtimoiy ta’minot 	
Ta’lim sohasi:	510000 - Sog’liqni saqlash
	
Ta’lim yo’nalishlari:	5510700- Oliy hamshiralik ishi

Andijon - 2023 yil

Fan/modul kodi
HI1678-12	O‘quv yili
2023-2024
	Semestr
1,2
	Kreditlаr
10
	
Fаn/modul turi
Mаjburiy	Tа’lim tili
O‘zbek/rus	Xаftаdаgi dаrs soаtlаri
4	
1	Fаnning nomi	Аuditoriya mаshg‘ulotlаri
(soаt)	Mustаqil tа’lim
(soаt)	Jаmi yuklаmа
(soаt)	
	Hamshiralik ishi	150	150	      300	
2	I.	Fanning mazmuni. 
Fanning o‘qitishdan maqsadi - talabalarga aholi salomatligini saqlash va mustahkamlash uchun, aholi orasida tibbiy saviyani oshirish, profilaktik ishlarini olib borish, kasalliklarda parvarishlashning yangicha zamonaviy modellarini ishlab chiqish, hamda hamshiralik jarayoni orqali bemorning ehtiyojlarini qondirish, turli yoshdagi bemorlarni parvarish qilishni, kasb etikasi va deontologik tamoyillarni, bemor xamda kasalxona xodimlarining shaxsiy gigiena qoidalari haqida bilim, ko’nikma va malakani shakllantirishdir. 
2. Modulning vazifalari: 
Modulning vazifalari 
•	 bioetika va deontologiyaning zamonaviy aspektlarini talabalar ongiga singdirish;
•	aholi orasida targ’ibot ishlarini olib borish qoidalari, profilaktika yo’nalishlariga yangicha yondoshish, tibbiy madaniyatni shakllantirish usullarini o’rgatish;
•	hamshiralik jarayoni orqali tibbiyot hamshirasi amaliyoti standartlarini, hamshiraning kasallik tarixi chizmasi va hamshiralik tashxisi shuningdek hamshiralik parvarishini yangicha modelda olib borishni o’rgatish;
•	hamshiralik bayonnomasini yozish, bemorni holatini baholashda jaxon standartlariga hos ko’nikmalarni shakllantirish;
•	davolash muassasalaridagi tizimni o’rgatish;
•	kasalxona ichi infeksiyasi to’g’risida tushuncha berish va uni oldini olish qoidalari bilan tanishtirish; 
•	hayot uchun havfli xolatlarda (yurakning to’xtashi, nafas olishning buzililshi, qon ketishi, zaxarlanish, kuyish, sovuq qotish, aspiratsiya) bemorlarga birlamchi tibbiy yordam ko’rsatishni o’rgatish;
•	bemorlarni parvarish qilishning zamonaviy usullari to’g’risidagi ilmiy adabiyotlardan foydalanishni o’rgatish.
.
II.Asosiy nazariy qism (ma`ruza mashg`ulotlari)
2.1. Fanning ma’ruza mashg`ulotlari mavzulari va mazmuni, tashkil etish bo’yicha umumiy ko’rsatma va tavsiyalar: 
                                                         1- semestr: 
Hamshiralik ishi fani
1-mavzu. Hamshiralik ishi kasbining tarixi, hamshiralik ishi fanining rivojlanish tarixi va hamshiralik ishi falsafasi. Hamshiralik ishi fanining rivojlanish tarixi (qadimgi, o’rta asrda hamshiralikka bo’lgan qarashlar va hozirgi zamon hamshiralik ishidagi qarashlar). 
2-mavzu. O’zbekiston respublikasida hamshiralik ishi istiqbollari.
Hamshiralik ishi fani va kasbining mohiyati. O’zbekistonda hamshiralik ishidagi islohotlar.
3-mavzu. Hamshiralik ishi kasbidagi va hamshiralik ishi fanining rivojlanishiga asos solgan yetakchi namoyonda F. Naytingeylning hayoti va faoliyati. Florens Naytingeylning hayoti, hamshiralik ishini nazariyasi. Florens Naytingeyl va Verjiniya Xenderson nazariyasi.
4-mavzu. Parvarish nima, hamshiralik parvarishining yangicha zamonaviy modellari. Hamshiralik ishi bioetikasi. Bioetika aspektlari. Bemor haq huquqlari. Halqaro hamshiralar ahloqi kodeksi. Halqaro hamshiralar kengashi va uning vazifasi. Hamshira burchi va vazifalalari.
5-mavzu. Kommunikatsiyaning asosiy tamoillari. Muloqot ko’nikmalari. Muloqot o’rnatishda hamshiraning shaxsiy fazilatlari. Kommunikatsiya. Kommunikatsiyaning asosiy tamoillari. Verbal va noverbal muloqot.  Verbal va noverbal muloqot ko’nikmalari, ularning hamshiraning ish jarayonidagi ahamiyati. Muloqot o’rnatishda hamshiraning shaxsiy fazilatlari.
6-mavzu. Salomatlik tushunchasi,  asosiy tamoyillari. Aholi orasida sog’lom turmush tarzi. Aholi orasida sog’lom turmush tarsi targibot qilishda hamshiraning ro’li. 
 2- semestr: Hamshiralik ishi fani
1-mavzu. Хамширалик жараёнига оид хужжатлар билан ишлаш: хамширалик касаллик  тарихи қисмлари ва уларни тўлдириш қоидалари.
2-mavzu. Хамширалик жараёнинг босқичлари. 
3-mavzu. Hamshiralik ishida kasalxona ichki infeksiyasining oldini olish choralari. Hamshiraning ish joyida havfsizlikni ta’minlash. Kasalxona ichki infeksiyasi qo’zg’atuvchilari, yuqish mexanizmi. Kasalxona ichki infeksiyasini tashib yuruvchilarga qarshi kurashishga oid O’zbekiston sog’liqni saqlash vazirligining amaldagi buyruqlari bilan ishlashda hamshiralarning vazifalari.
4- mavzu. Hamshiraning ish joyidagi xavfsizligini ta’minlash. Hamshiraning mehnat gigienasi. Zararsizlantirish va yuqumsizlantirish ishlari. Ularning turlari. Yuqumsizlantiruvchi kimyoviy vositalar bilan ishlash prinsiplari.
5-mavzu. Sanitariya oqartuv ishlarini tashkillashtirishning asosiy tamoyillari.
Sanitariya oqartuvining zamonaviy tamoyillari. Sanitariya oqartuvining etik masalalari. Sanitariya oqartuviga besh yondashuv. Sanitariya oqartuvini olib borishda hamshiraning roli. 

6-mavzu. Onalik va bolalikni muhofazalash masalalari bo’yicha sanitariya oqartuv ishlari.
7-mavzu. Бемордан объектив ва субъектив маълумотлар тўплаш.
8-mavzu. Беморни лаборатор ва инструментал текширувга тайёрлашда хамшира вазифаси.
9- mavzu.  Ichki a’zolar kasalliklarida hamshiralik jarayonini tashkillashtirish. Ichki a’zolar kasalliklarining asosiy simptomlari, bemorni kuzatish algoritmlari. Icki a’zolar kasalliklarida shoshilinch holatlarda shifokorgacha bo’lgan yordamni tashkil etish tamoyillari.
                       Amaliy mashg`ulotlar bo`yicha ko`rsatma va tavsiyalar
Amaliy mashg`ulotlar 50% nazariy va 50% amaliy qismdan iborat bo`lgan xolda o`tkaziladi.
Amaliy mashgulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
1- semestr: Hamshiralik ishi fani
1-mavzu. Hamshiralik ishi kasbining tarixi, hamshiralik ishi fanining rivojlanish tarixi va hamshiralik ishi falsafasi
2-mavzu. Hamshiralik ishi bioetikasi. 
3-mavzu. Florens Naytingeylning hayoti, hamshiralik ishini nazariyasi. Florens Naytingeyl va Verjiniya Xenderson nazariyasi. 
4-mavzu. Kommunikatsiyaning asosiy tamoillari. Muloqot o’rnatishda hamshiraning shaxsiy fazilatlari.
5-mavzu. Muloqot ko’nikmalari. Verbal va noverbal muloqot ko’nikmalari
 6-mavzu. Ахоли орасида соғлом турмуш тарзи.
  Ахоли орасида соғлом турмуш тарзини тарғибот қилишда хамширанинг роли.
  7-mavzu. Эпидемияга қарши чора-тадбирлар ўтказишни ташкиллаштириш.
  8-mavzu.Бемордан объектив ва субъектив маълумотлар тўплаш.
  9-mavzu.Беморни лаборатор ва инструментал текширувга тайёрлашда хамшира
   вазифаси.
  10 -mavzu. Хамширалик жараёнига оид хужжатлар билан ишлаш: хамширалик касаллик
   тарихи қисмлари ва уларни тўлдириш қоидалари.

2-semestr: Hamshiralik ishi fani

1-mavzu. Davolash profilaktik muassasalarida tashxislash va davolash jarayonini tashkil etish. Davolash profilaktik muassasalaridagi hamshiralarning lavozimlari va funksional majburiyatlari. 
2-mavzu. Hamshiralik postini tashkil qilish. Post hamshirasi va muolaja xonasi hamshirasining vazifalari. Tibbiyot xujjatlarini to’ldirish qoidalari.
3-mavzu. Emlash xonasi hamshirasining vazifalari. Emlash kalendari. Emlash qoidalari. Emlashdan keyingi asoratlarni oldini olish. Patronaj hamshirasini vazifalari. Aholi orasida sanitariya oqartuv ishlarini tashkillashtirish.
4-mavzu. Hamshiralik jarayoni. Hamshiralik jarayoni bosqichlari va ularni umumiy xarakteristikasi. Hamshiralik jarayoni sxemasi. Hamshiralik jarayonini birinchi  bosqichi: bemor muammolari tasnifi. Hamshiralik jarayoni 2-bosqichi: ob’ektiv tekshiruv usullari.
5-mavzu.Hamshiralik parvarishini rejalashtirish. 
6-Parvarish rejasini amalga oshirish: hamshiralik davolash muolajalari. Dori vositalarini parenteral yuborish usullari algoritmlari. Og’ir bemorlarni parvarishlash algoritmlari. 
7-mavzu. Hamshiralik parvarishi samaradorligini baholash. Tushuncha, baholash mezonlari, korreksiya qilish, parvarish natijalarini xujjatlashtirish.
8-mavzu. Jismoniy rivojlanishni baholash. Antropometriya. Bolalarda asab ruhiy rivojanishni baholash.
9-mavzu. Teri kasalliklarida hamshiralik jarayonini tashkillashtirish. Tashqi dori vositalarini qo’llash. Yotoq yaralarini oldini olish va davolash. Davolovchi vannalar haqida tushuncha.
10-mavzu. Nafas tizimi kasalliklarida hamshiralik jarayonini tashkillashtirish. Nafas tizimi kasalliklarining asosiy simptomlari, bemorni kuzatish algoritmlari. Tana harorati, nafas sonini o’lchash. Nafas tizimi kasalliklarida shoshilinch holatlarda shifokorgacha bo’lgan yordam.
11-mavzu. Yurak qon tomir tizimi kasalliklarida hamshiralik jarayonini tashkillashtirish. Yurak qon tomir tizimi kasalliklarining asosiy simptomlari, bemorni kuzatish algoritmlari. Puls, arterial bosim, saturatsiyani o’lchash qoidalari. EKG registratsiya qilish texnikasi. Yurak qon tomir tizimi kasalliklarida shoshilinch holatlarda shifokorgacha bo’lgan yordam.
12-mavzu. Xazm tizimi kasalliklarida hamshiralik jarayonini tashkillashtirish. Xazm tizimi kasalliklarining asosiy simptomlari, bemorni kuzatish algoritmlari.Xazm tizimi kasalliklarida bemorlarni davolash – tashxislash muolajalariga tayyorlashda hamshiraning roli. Ho’qnalar (tozalovchi, sifonli, davolovchi) qo’yish algoritmlari. Xazm tizimi kasalliklarida shoshilinch holatlarda (o’tkir zaxarlanishlar, xazm tizimi a’zolaridan qon ketishi) shifokorgacha bo’lgan yordam.
13-mavzu. Siydik xosil qilish va siydik ajratish tizimi kasalliklarida hamshiralik jarayonini tashkillashtirish. Siydik xosil qilish va siydik ajratish tizimi kasalliklarining asosiy simptomlari, bemorni kuzatish algoritmlari.Siydik xosil qilish va siydik ajratish tizimi kasalliklarida bemorlarni davolash – tashxislash muolajalariga tayyorlashda hamshiraning roli. Siydik xosil qilish va siydik ajratish tizimi kasalliklarida shoshilinch holatlarda (siydikni o’tkir tutilishi) shifokorgacha bo’lgan yordam.
14-mavzu. Endokrin kasalliklarida hamshiralik jarayonini tashkillashtirish. Endokrin kasalliklarning asosiy simptomlari, bemorni kuzatish algoritmlari. Insulin yuborish texnikasi. Endokrin tizimi kasalliklarida shoshilinch holatlarda (diabetik va gipoglikemik koma) shifokorgacha bo’lgan yordam.
15-mavzu. Qon yaratish tizimi kasalliklarida hamshiralik jarayonini tashkillashtirish. Qon yaratish tizimi kasalliklarning asosiy simptomlari, bemorni kuzatish algoritmlari. Qon yaratish tizimi kasalliklarida bemorlarni davolash – tashxislash muolajalariga tayyorlashda hamshiraning roli.
Amaliy mashg`ulotlar multimediya qurilmalari bilan jihozlangan auditoriyada bir akademik guruhga bir o’qituvchi tomonidan o’tkaziladi. 
Amaliy mashg`ulotlarni o’tkazishda quyidagi didaktik tamoyillarga amal qilinadi: 
-Amaliy mashg`ulotlarni maqsadini aniq belgilab olish; 
-O’qituvchining innovastion pedagogik faoliyati bo’yicha bilimlarni chuqurlashtirish imkoniyatlariga talabalarda qiziqish uyg`otish; 
-Talabada natijani mustaqil ravishda qo’lga kiritish imkoniyatini ta’minlash; 
-Talabani nazariy-metodik jihatdan tayyorlash 
III.Amaliy ko`nikmalar ro`yxati:
1-2- semestr: Hamshiralik ishi  fani
1.	1 Og’ir yotgan bemorlarda yotoq yaralar profilaktikasini o’tkazish koidalari; 
2.	Hayotiy ko’rsatkichlarni o’lchash: tana xarorati, arterial qon bosimi, puls, saturatsiya;
3.	Dori vositalarini organizmga parenteral yuborish: teri orasiga, teri ostiga, mushak orasiga, vena ichiga, venadan qon olish;
4.	Antropometriyani o’tkazish;
5.	Nafas va yurak to’xtaganda shoshilinch birinchi yordam (sun’iy nafas berish, yurakni bilvosita uqalash) berish;
6.	Ho’qnalar (tozalovchi, sifonli, davolovchi) o’tkazish;
7.	Gaz xaydovchi naycha, siydik qopini katerterlash;
8.	EKG registratsiya qilish.
 O`quv amaliyotni tashkil etish bo`yicha ko`rsatma va tavsiyalar
Talabalarning o’quv amaliyotini fakultet va gospital terapiya kafedrasining o’quv honalarida o’tkaziladi. Amaliy ko’nikmalarga (uquvlar) o’rgatish jarayoni batafsil rejal ashtiriladi va o’z ichiga oladi: 
1.	Birinchi bosqich – mashg`ulotning maqsadi va vazifalaridan kelib chiqqan holda o’rganilayotgan amaliy ko’nikmani o’rganish motivastion asosi aniqlanadi, uning nazariy jihatlari muhokama qilinadi. Amaliy ko’nikmalarni amalga oshirish uchun kerakli asbob-anjomlar ishlash mexanizmi, ishlatish qoidalari bilan talabalar tanishtiriladi. 
Birinchi bosqichni amalga oshirish uchun kafedrada barcha asbob-anjomlar mavjud va ishchi holatda bo’lishi lozim. 
2.	Ikkinchi bosqich – amaliy ko’nikmani namoyish qilib berish va ko’p marta mashq qilish. Bu bosqichni amalga oshirish uchun amaliy ko’nikmalarni qadamma qadam algoritmi pedagog tomonidan va videofilmlar orqali namoish etiladi, algoritm asosida bosqichma bosqich to’g`ri bajarishga alohida e’tibor qaratiladi. Talaba amaliy ko’nikmani mustaqil, biroq pedagog nazorati ostida mulyajlar, volontyorlarda ko’p marta mashq qilib o’rganadilar. Boshida barcha bosqichlarini alohida, keyinchalik umumlashtirgan xolda to’liq va to’g`ri bajara olgandan so’ng bemorda qo’llashga ruxsat beriladi (imitastion trening). 
Ikkinchi bosqichni amalga oshirish uchun kafedra tomonidan ishlab chiqilgan amaliy ko’nikmalar qadamma qadam algoritmi va videofilmi, o’quvuslubiy qo’llanmasi, bajarish sxemasi yoki texnikasi va h.k., baholash mezonlari ishlab chiqilgan bo’lishi lozim. Mulyajlyar, volontyorlar, asbob anjomlar bo’lishi lozim va kerakli shart sharoitlar (maksimal darajada ish sharoitiga yaqin modellashtirilgan) yaratilishi lozim. Bu bosqichda pedagog nazorat qiladi va kerak bo’lganda talabalar ishidagi xatoliklarni to’g`irlaydi. Bu jarayonda talaba harakatlari videotasvirga olinib o’ziga namoyish etilishi, tanqidiy muhokama qilinishi mumkin. Talaba, uning xatosi nimada ekanligini, o’qituvchiga va boshqa talabalarga tushuntirib beradi va so’ngra muolajani takrorlaydi. Interfaollik shunda namoyon bo’ladiki, bunda boshqa talabalar ekspert sifatida chiqishda va o’qitilayotgan talabaning amaliy ko’nikmani to’g`ri o’zlashtirganligini baholashda ishtirok etadilar. Amaliy ko’nikma aftomatizm darajasigacha etkazilishi maqsadga muvofiq. 
3.	Uchinchi bosqich - o’rganilgan bilim va amaliy ko’nikmani bemorda qo’llash. Bu bosqichda talaba o’zlashtirilgan bilim va amaliy ko’nikmani turli xil klinik holatlarda (shu jumladan shoshilinch holatlarda) qo’llashga, olingan natijalarni tahlil qilishga va shu ma’lumotlar asosida harakat taktikasini belgilashga pedagog nazoratida o’rgatiladi. 
Uchinchi bosqichni amalga oshirish uchun kafedra tomonidan ishlab chiqilgan o’quv, uslubiy qo’llanmalar, fotosuratlar, vaziyatli masalalar va testlar to’plami, keyslar, klinik protokollar, diagnostika va davolash standartlari, o’rgatuvchi kasallik tarihlari va ambulator kartalar va x.q. ishlatilishi lozim. Interfaollik shunda namoyon bo’ladiki, bunda boshqa talabalar nafaqat ekspert sifatida chiqishda va o’qitilayotgan talabaning amaliy ko’nikmani to’g`ri o’zlashtirganligini baholashda balki komandada ishlashda ishtirok etadilar. 
4.	To’rtinchi bosqich – hulosa. Bu bosqichda pedagog talaba tomonidan olingan bilim va egallagan ko’nikmani bemorlarda, turli xil vaziyatlarda, faoliyat jarayonida to’g`ri va to’liq qo’llay olishiga ishonch hosil qilishi kerak va shunda amaliy ko’nikma o’zlashtirildi deb hisoblanadi. 
 To’rtinchi bosqichni amalga oshirish uchun talaba bemor bilan mustaqil  ishlashi pedagog tomonidan nazorat qilinadi, tibbiy hujjatlarni, kasallik tarixini yozib himoya qilganda baholanadi. 
Mashg`ulot so’nggida o’qituvchi har bir talabaning amaliy ko’nikmani o’zlashtirganligini tasdiqlaydi. Talaba amaliy ko’nikmani o’zlashtira olmagan vaziyatlarda, mashg`ulotdan tashqari vaqtda mustaqil o’zlashtirish tavsiya etiladi va pedagogga qayta topshiradi. Talaba barcha amaliy ko’nikmalarni o’zlashtirgan holda modulni o’zlashtirgan hisoblanadi. 

Laboratoriya ishlarini tashkil etish bo`yicha kursatmalar
Fan bo`yicha laboratoriya ishlari namunaviy o`quv rejada kuzda tutilmagan.
IV.	Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar
Mustaqil ta’lim uchun tavsiya etiladigan mavzular:
1-2-Semestr mobaynida: 
1.	F. Naytingeylning “Bemorlarni parvarishlash haqidagi qaydlarim” kitobi haqida.
2.	Hamshiralik parvarish modellarining xorijiy usullari. Hamshiralik ishining bugungi kundagi mavqei. Hamshiralik fanidagi bugungi kun yangiliklari.
3.	Evtanaziya tarixi va uning turlari.
4.	Sog’lom turmush tarzi va uni tadbiq etish yo’llari.
5.	O’zbekistonda patronaj xizmatini tashkil etishda hamshiralarning o’rni.
6.	Profilaktikada hamshiralar roli.
7.	Hamshiralarning OITS ga qarshi kurashish chora-tadbirlaridagi ishtiroki.
8.	Talabalarning bemor bilan muloqot qilish sanati.
9.	Talabalarning bemor bilan muloqot qilish sanati.
10.	Bemorlarni shifokor ko’rigiga va instrumental tekshiruvlarga tayyorlash.
11.	Hamshiralik bayonnomalarini rasmiylashtirish.
12.	Bemorlarni shifokor ko’rigiga va instrumental tekshiruvlarga tayyorlash.
13.	Hamshiralik bayonnomalarini rasmiylashtirish.
14.	Bemorlarni shifokor ko’rigiga va instrumental tekshiruvlarga tayyorlash.
     15. Hamshiralik bayonnomalarini rasmiylashtirish.

Fan bo`yicha mustakil ish auditoriya va auditoriyadan tashkari
o`tkaziladi.
Talaba mustaqil ishini tashkil etishda quyidagi shakllardan
foydalaniladi:
Icki kasalliklar moduli bo`yicha mustaqil ish auditoriya va auditoriyadan tashqari o`tkaziladi. Talaba mustaqil ishni tashkil etishda quyidagi shakllardan foydalaniladi: 
-auditoriya mashg’ulotlaridan tashqari trenajyor, mulyaj va simulyatsion zallarda/markazlarda tasdiqlangan amaliy ko`nikmalarni pedagog nazoratida son va sifat jixatdan bajarish va amaliy ko`nikmalarni o`zlashtirish daftarlarida aks ettirish;
-bemorlarni kuratsiya qilishda davolovchi yoki navbatchi shifokor bilan ishtirok etish;  
-aholi orasida sog’lom turmush tarzini targ’ib kilish, bolalarni yoshi va sog’ligiga bog’liq ovqatlantirish tamoyillari xaqida suhbat va ma`ruzalarni o`tkazish; 
-ayrim nazariy mavzularni o`quv adabiyotlari yordamida mustaqil o`zlashtirish; 
-berilgan mavzu bo`yicha axborot (referat) tayyorlash; 
-modulning bo`limlari yoki mavzulari ustida maxsus yoki ilmiy adabiyotlar (monografiyalar, maqolalar) bo`yicha ishlash va ma`ruzalar qilish; 
-vaziyatli va klinik muammolarga yo`naltirilgan vaziyatli masalalar echish;  
-CASE (real klinik vaziyatlar va klinik vaziyatli masalalar asosida sase-study) echish. 
-modellar yasash, krossvordlar tuzish, organayzerlar tuzish va h.k. 
Fan bo`yicha kurs ishi (loyixasi)
Fan bo`yicha kurs ishi o`quv rejasida ko`zda tutilmagan.	
3	Modul davomida egallanadigan kompetenstiyalar (nomi, kodi) ro’yxati: 
1.	UK 1. Abstrakt fikr yuritish, xodisalarni tahlil va sintez qilish qobiliyatiga ega bo’lish; 
2.	UK 2. Dunyoqarashni shakllantirish uchun falsafiy bilimlarning asoslaridan foydalanish qobiliyati; 
3.	UK 3. Nostandart vaziyatlarda harakat qilish qobiliyati, qabul qilingan qarorlar uchun ijtimoiy va ahloqiy javobgarlikni olishga tayyorlik; 
4.	UK 4. O’z-o’zini rivojlantirishga, anglashga, o’qishga, ijodiy salohiyatdan foydalanishga tayyorlik; 
5.	UK 5. Favquloddagi vaziyatlarda birinchi tibbiy yordam texnikasini, himoya usullarini qo’llashga tayyorlik; 
6.	UKK 1. Kasbiy faoliyatning standart vazifalarini axborot, bibliografik manbalar, biotibbiyot terminologiyasi, axborotkommunikastiya texnologiyalari va axborot xavfsizligining asosiy talablarini hisobga olgan holda hal qilishga tayyorlik; 
7.	UKK 2. Professional faoliyatdagi muammolarni hal qilish uchun og`zaki va yozma ravishda rus va xorijiy tillarda muloqot qilishga tayyorlik; 
8.	UKK 3. Tibbiy xujjatlarni yuritishga tayyorgalik; 
9.	UKK 4. Kasbiy muammolarni hal qilishda dori vositalarini va ularning kombinastiyalarini tibbiy maqsadlarda ishlatishga tayyorlik; 
10.	UKK 5. Bemorlarga birlamchi tibbiy yordam ko’rsatishni tashkil etish va dastlabki tibbiy sanitar yordam ko’rsatishni ta’minlashga tayyorlik; 
11.	UKK 6. Tibbiy yordam ko’rsatishda ko’zda tutilgan tibbiy asboblardan foydalanishga tayyorlik. 
	
4	VI.Ta`lim texnologiyalari va metodlari.
•	ma`ruzalar;
•	interfaol keys-stadilar;
•	tezkor savol-javoblar;
•	guruxlarda ishlash;
•	jamoa bo`lib ishlash;
•	taqdimotlar tayyorlash;
•	dalolatnomalar yozish;	
5	VII. Kreditlarni olish uchun talablar.
Modul bo’yicha talabalar bilimini nazorat qilish turlari va baholash mezonlari  
Hamshiralik ishi fani moduli bo’yicha nazorat turlari va baholash mezonlari haqidagi ma’lumot modul bo’yicha birinchi mashg`ulotda talabalarga e’lon qilinadi. 
Talabalarning modul bo’yicha o’zlashtirish darajasining Davlat ta’lim standartlariga muvofiqligini ta’minlash uchun quyidagi nazorat turlari o’tkaziladi: 
-	joriy nazorat (JN); 
-	oraliq nazorat(ON); 
-	yakuniy nazorat (YaN) 
Modulga ajratilgan 4.0 kreditni talaba JN davomida yig`adi. 
 JORIY NAZORAT (JN) 
Joriy nazoratda talabaning modul mavzulari bo’yicha bilim, amaliy ko’nikma va kompetenstiyalarni egallash darajasini aniqlash va baholab borish ko’zda tutiladi. Ichki kasalliklar moduli bo’yicha JN og`zaki, o’rgatuvchi nazorat testlari, tarqatma materiallari bilan ishlash, vaziyatli masalalar, mulyaj va volontyorda ishlash ma’lumotlarini o’rganish, amaliy ko’nikmalarni qadamma-qadam bajarish, bemorlar bilan ishlash, klinik audit yozish, uyga berilgan vazifalarni tekshirish va shu kabi boshqa shakllarda o’tkazilishi mumkin. 
Baholashda talabaning bilim darajasi, amaliy mashg`ulot materiallarini o’zlashtirishi, nazariy material muhokamasida va ta’limning interaktiv usullarida ishtirokining faollik darajasi, shuningdek, amaliy bilim va ko’nikmalarni o’zlashtirish darajasi, kompetenstiyalarni egallash (ya’ni nazariy, analitik va amaliy yondoshuvlar) hisobga olinadi. 
Har bir mashg`ulotda barcha talabalar baholanishi shart. Maksimal ball 100, o’tish bali 55 ball. 
Joriy nazoratda talabalar bilimi ta’lim modeliga asoslangan xolda quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi: nazariy va amaliy qism (50:50). 
Joriy nazorat uchun ajratilgan 4,0 kredit semestrlar bo’yicha quyidagicha taqsimlanadi: 
1- semestr – 4,0  kredit 
Joriy nazorat – 1,6 kredit 
Oraliq nazorat – 0 (o’tilishi majburiy) 
           2-semestr – 6,0 kredit 
Joriy nazorat – 2,4  kredit 
Oraliq nazorat – 0 (o’tilishi majburiy) 

Talaba 1,2 - semestrda belgilangan kreditlarni to’plagandan keyin semestr yakunida sinovli vazifani topshiradi va o’tish (saralash) balidan o’tsagina  keyingi semestrga o’tadi. Talaba belgilangan kreditlarni to’plagandan keyin semestr yakunida YaN (sinov)ga kiritiladi. 
Joriy nazoratda saralash (o’tish) ballidan kam ball to’plagan va uzrli sabablarga ko’ra nazoratlarda qatnasha olmagan talabaga qayta topshirish uchun, navbatdagi shu nazorat turigacha, so’nggi joriy nazorat uchun YaN (sinov)gacha bo’lgan muddat beriladi. 

Ball	
ECTS
baho	
ECTS ning ta’rifi	
Baho	
Ta’rifi	

86-100	
A	
"a’lo" - a’lo
natija,
minimal
hatoliklar
bilan	
modul dasturining barcha bo’limlari bo’yicha tizimli, to’la va chuqur bilimga ega bo’lishi, zarur dalillar bilan asoslay olishi;
    terminologiyadan (shu jumladan, ilmiy, xorijiy tilda ham) aniq, o’z o’rnida foydalanishi, savollarga javobni mantiqan to’g’ri, stilistik savodli ravishda ifodalashi;
    muammoli savollarni aniqlashi, o’z qarashlarini ilmiy-amaliy tilda asoslab bera olishi;
    modulning tayanch tushuncha- larini bilishi va uni qisqa vaqt ichida ilmiy va amaliy masalalarni yechishda samarali qo’llay olishi;
nostandart vaziyatlarda muammo - larni mustaqil va ijodiy hal qila olish qobiliyatini ko’rsata olishi;
amaliy ko’nikmalarni mustaqil ravishda to’liq bajara olishi (sifati va belgilangan soni jihatdan) va kompetensiyalarni to’liq egallashi;
amaliy masalalarni qisqa, asos- langan va ratsional ravishda hal etishi;
modul dasturida tavsiya etilgan asosiy va qo’shimcha adabiyotlarni to’liq va chuqur o’zlashtirishi;
modul bo’yicha nazariyalar, konsepsiyalar va yo’nalishlar mohiyatini anglash, ularga tanqidiy baho berish va boshqa modullar ilmiy yutuqlarini qo’llay olishi;
nazariy va amaliy mashg’ulotlarda butun semestr mobaynida ijodiy va mustaqil qatnashishi, guruhli muhokamalarda faol bo’lishi, vazifalarni bajarishda yuqori madaniyat darajasiga ega bo’lishi lozim;	
5	
a’lo	

81-85	
B	
"juda
yaxshi" -
o’rtadan
yuqori
natija, ayrim
hatoliklar
bilan	
 modul dasturining barcha bo’limlari bo’yicha tizimli, to’la va chuqur bilimga ega bo’lishi, zarur dalillar bilan asoslay olishi;
  terminologiyadan (shu jumladan, ilmiy, xorijiy tilda ham) aniq, o’z o’rnida foydalanishi, savollarga javobni mantiqan to’g’ri, stilistik savodli ravishda ifodalashi;
  o’z fikrini isbotlashda yoki boshqa nazariy materialni bayon qilishda yuzaga kelgan noaniqliklarni mustaqil bartaraf eta olishi;
  modulning tayanch tushuncha- larini bilishi, qisqa vaqt ichida ilmiy va kasbiy vazifalarni qo’yish hamda hal qilishda undan unumli foydalanishi;
   standard vaziyatlarda muammo- larni o’quv dasturi doirasida mustaqil hal qila olishi;
  amaliy ko’nikmalarni mustaqil ravishda to’liq bajara olishi (sifati va belgilangan soni jihatdan) va kompetensiyalarni to’liq egallashi;
   amaliy mashg’ulotlarda normativ- huquqiy hujjatlarni yaxshi bilishini namoyish qilishi, ushbu bilimlarni yangi vaziyatlarda to’g’ri (lekin doim ham ratsional emas) qo’llay olishi, bajarilgan ish natijalarini yetarli darajada rasmiylashtira olmaganligi;
    modul dasturida tavsiya qilingan asosiy adabiyotlarni o’zlashtirishi;
   o’rganilayotgan modul bo’yicha nazariyalar, konsepsiyalar va yo’nalishlar mohiyatini anglay olishi va ularga tanqidiy baho berishi;
   nazariy va amaliy mashg’ulotlarda butun semestr mobaynida ijodiy va mustaqil qatnashishi, guruhli muhokama- larda faol bo’lishi, vazifalarni bajarishda juda yaxshi madaniyat darajasiga ega bo’lishi lozim;	
4	
yaxshi	

71-80	
C	
"yaxshi" -
o’rtacha
natija,
sezilarli
hatoliklar
bilan	
        modul dasturining barcha bo’limlari bo’yicha tizimli, to’la va chuqur bilimga ega bo’lishi, zarur dalillar bilan asoslay olishi, ammo bir oz kamchiliklar bilan;
terminologiyadan (shu jumladan, ilmiy, xorijiy tilda ham) aniq, o’z o’rnida foydalanishi, savollarga javobni mantiqan to’g’ri, stilistik savodli ravishda ifodalashi;
         o’z fikrini isbotlashda yoki boshqa nazariy materialni bayon qilishda yuzaga kelgan noaniqliklarni mustaqil bartaraf eta olishi;
          modulning tayanch tushunchalarini bilishi, qisqa vaqt ichida ilmiy va kasbiy vazifalarni qo’yish hamda hal qilishda undan unumli foydalanishi;
        standart vaziyatlarda muammolarni o’quv dasturi doirasida mustaqil hal qila olishi;
         amaliy ko’nikmalarni mustaqil ravishda bajara olishi (sifati va belgilangan soni jihatdan) va kompetensiyalarni egallashi, ammo bir oz kamchiliklar bilan;
          amaliy mashg’ulotlarda normativ- huquqiy hujjatlarni yaxshi bilishini namoyish qilishi, ushbu bilimlarni yangi vaziyatlarda to’g’ri (lekin doim ham ratsional emas) qo’llay olishi, bajarilgan ish natijalarini yetarli darajada rasmiylashtira olmaganligi;
          modul dasturida tavsiya qilingan asosiy adabiyotlarni o’zlashtirishi;
         o’rganilayotgan modul bo’yicha nazariyalar, konsepsiyalar va yo’nalishlar mohiyatini anglay olishi va ularga tanqidiy baho berishi;
          nazariy va amaliy mashg’ulotlarda butun semestr mobaynida ijodiy va mustaqil qatnashishi, guruhli  muhokamalarda faol bo’lishi, vazifalarni bajarishda yaxshi darajaga ega bo’lishi lozim;	

60-70	
D	
"qoni-qarli" - sust natija, qo’pol kamchilik- lar bilan	
      davlat ta’lim standartlari (talablari) doirasida yetarli bilim hajmiga ega bo’lishi;
         terminologiyani ishlatishi, savollarga javoblarni to’g’ri bayon qilishi, lekin bunda ayrim xatolarga yo’l qo’yishi;
         javob berishga yoki ayrim maxsus ko’nikmalarni namoyish qilishda qiynalganda, modul bo’yicha asosiy tushunchaga ega ekanligini namoyish etishi;
         amaliy ko’nikmalarni (sifati va belgilangan soni jihatdan) mustaqil ammo hatoliklar bilan to’liq bajara olishi;
         kompetensiyalarni mustaqil, ammo hatoliklar bilan egallashi;
modulining umumiy tushunchalari bo’yicha qisman bilimga ega bo’lishi va uni standart (namunaviy) vaziyatlarni hal etishda qo’llay olishi;
         pedagog xodim yordami bilan standart vaziyatlarni hal eta olishi;
        o’qilayotgan modul bo’yicha asosiy nazariyalar, konsepsiyalar va yo’nalishlar mohiyatini anglashi, ularga baho bera olishi;
          nazariy va amaliy mashg’ulotlarda pedagog xodim rahbarligida qatnashishi, vazifalarni bajarishda yetarli madaniyat darajasiga ega bo’lishi lozim;	
3	
Qoni
qarli	

55-59	
E	
"o’rta" - minimal natijaga teng	
           davlat ta’lim standartlari (talablari) doirasida qoniqarli bilim hajmiga ega bo’lishi;
           terminologiyani ishlatishi, savollarga javoblarni to’g’ri bayon qilishi, lekin bunda ayrim qo’pol xatolarga yo’l qo’yishi;
          javob berishga yoki ayrim maxsus ko’nikmalarni namoyish qilishda qiynalganda va hatolarga yo’l qo’yganda, modul bo’yicha asosiy tushunchaga ega ekanligini namoyish etishi;
          amaliy ko’nikmalarni (sifati va belgilangan soni jihatdan) mustaqil emas va hatoliklar bilan to’liq bajara olishi;
kompetensiyalarni mustaqil emas va hatoliklar bilan egallashi;
modulining umumiy tushunchalari bo’yicha qisman bilimga ega bo’lishi va uni standard (namunaviy) vaziyatlarni hal etishda qo’llay olishi;
pedagog xodim yordami bilan standart vaziyatlarni hal eta olishi;
o’qilayotgan modul bo’yicha asosiy nazariyalar, konsepsiyalar va yo’nalishlar mohiyatini anglashi, ularga baho bera olishi;
nazariy va amaliy mashg’ulotlarda pedagog xodim rahbarligida qatnashishi, vazifalarni bajarishda yetarli madaniyat darajasiga ega bo’lishi lozim;	

31-54	
FX	
"qoniqar-
siz" -
minimal
darajadagi
bilim-larni
olish uchun
qo’shimcha
mustaqil
o’zlash-
tirishi zarur	
          davlat ta’lim standartlari (talablari) doirasida faqat ayrim fragmentar bilimlarga ega bo’lsa;
          ilmiy terminlarni ishlata olmasa yoki javob berishda jiddiy mantiqiy xatolarga yo’l qo’ysa;
         nazariy va amaliy mashg’ulotlarda passiv qatnashib, vazifalar bajarish madaniyatining past darajasiga ega bo’lsa;
         amaliy ko’nikmalarga va kompetensiyalarga ega bo’lmasa, o’z xatolarini hatto pedagog xodim tavsiyalari yordamida ham to’g’rilay olmasa.	
2	
Qoni
qarsiz	

0-30	
F	
"mutloq
qoniqarsiz"
to’liq qayta o’zlash- tirishi lozim	
        davlat ta’lim standartlari (talablari) doirasida faqat ayrim fragmentar bilimlarga ega bo’lsa;
        terminlarni ishlata olmasa yoki javob berishda jiddiy va qo’pol mantiqiy xatolarga yo’l qo’ysa yoki umuman javob bermasa;
         nazariy va amaliy mashg’ulotlarda passiv qatnashib, vazifalar bajarish madaniyatining past darajasiga ega bo’lsa yoki umuman bajarmasa;
amaliy ko’nikmalarga va kompetensiyalarga ega bo’lmasa, o’z xatolarini hatto pedagog xodim tavsiyalari yordamida ham to’g’rilay olmasa.	

ORALIQ NAZORAT (ON) 
ONda talaba tomonidan modulning bir necha mavzularni o’z ichiga olgan bo’limi yoki qismi bo’yicha bilim va amaliy ko’nikmalarni o’zlashtirish darajasi baholanadi. 
Ichki kasalliklar moduli bo’yicha bo’yicha ON semestrda bir marta o’tkaziladi. ONga JN bo’yicha tegishli kreditlarni to’plagan tarabalar kiritiladi. ON kafedra majlisining qarori bilan yozma, og`zaki yoki test (OSKE) shakllarida o’tkaziladi. ONda saralash bali (55ball) yig`a olmagan talaba YaNga qo’yilmaydi. 
Oraliq nazoratni o’tkazish jarayoni kafedra mudiri tomonidan tuzilgan komissiya ishtirokida davriy ravishda o’rganib boriladi va uni o’tkazish tartiblari buzilgan hollarda, oraliq nazorat natijalari bekor qilinadi va oraliq nazorat qayta o’tkaziladi. 

YAKUNIY NAZORAT 
JNga ajratilgan kreditlarni to’liq to’plagan talaba YaNga kiritiladi. YaNda talabaning bilim, ko’nikma va malakalari modulning umumiy mazmuni doirasida baholanadi. YaN modul bo’yicha o’quv mashg`ulotlari tugaganidan so’ng 2-etapda olinadi, 1-etap - kafedrada OSCE shaklida, 2-etap test markazida o’tkaziladi. YaNda 55 saralash ballini yig`a olmagan talaba YaNdan o’tmagan va modulni o’zlashtirmagan deb hisoblanadi, JNda to’liq kreditni yig`gan bo’lsa ham). 
Ta’lim muassasasi rektorining buyrug`i bilan ichki nazorat va monitoring bo’limi rahbarligida tuzilgan komissiya ishtirokida YaNni o’tkazish jarayoni davriy ravishda o’rganib boriladi va uni o’tkazish tartiblari buzilgan hollarda YaN natijalari bekor qilinadi va  qayta o’tkaziladi. 
Kasalligi sababli YaNdan o’tolmagan talabalarga fakultet dekani farmoyishi asosida, o’qishni boshlaganidan so’ng ikki hafta muddatda topshirishga ruxsat beriladi. 
Semestr yakunida YaNdan o’tolmagan talaba akademik qarzdor hisoblanadi. 
Akademik qarzdor talabalarga semestr tugaganidan keyin qayta o’zlashtirish uchun bir oy muddat beriladi. Shu muddat davomida modulni o’zlashtira olmagan talaba fakultet dekani tavsiyasiga ko’ra belgilangan tartibda rektorning buyrug`i bilan talabalar safidan chetlashtiriladi. 
Talaba nazorat natijalaridan norozi bo’lsa, modul bo’yicha nazorat turi natijalari e’lon qilingan vaqtdan boshlab bir kun mobaynida fakultet dekaniga ariza bilan murojaat etishi mumkin. Bunday holda fakultet dekanining taqdimnomasiga ko’ra rektor buyrug`i bilan 3 (uch) a’zodan kam bo’lmagan tarkibda apellyastiya komissiyasi tashkil etiladi. 
Apellyastiya komissiyasi talabalarning arizalarini ko’rib chiqib, shu kunning o’zida xulosasini bildiradi. 
Baholashning o’rnatilgan talablar asosida belgilangan muddatlarda o’tkazilishi hamda rasmiylashtirilishi fakultet dekani, kafedra mudiri, o’quv bo’limi hamda ichki nazorat va monitoring bo’limi tomonidan nazorat qilinadi. 

	
6	5.1. Asosiy adabiyotlar  
1.	Razikova I.S., Alikulova D.Ya. Gerontologiyada hamshiralik ishi. Darslik (o’zbek tilida). Toshkent, 2018 y.
2.	Краснов А.Ф. Сестринское дело (I-II том), учебное пособие. Электронный учебник. Москва, 2000 г.
3.	Турчина Ж.Е., Мягкова Е.Г. Сестринское дело в гериатрии. Учебное пособие.  Ростов-на-Дону. 2006
5.2. Qo’shimcha adabiyotlar
1.	Razikova I.S., Alikulova D.Ya., Xaydarova Z.T., O’talov Q.Q. “Gerontologiyada hamshiralik ishi”. Darslik. Toshkent, 2013 y.
2.	Rustamova M., Xo’jamberdiev M. Geriatriya. Darslik. Toshkent, 2012 y.
3.	Под редакцей Г.П. Котельникова. Сестринское дело профессиональные дисциплины. Учебник. Ростов-на-Дону: “Феникс”, 2007 г
4.	Gadayev A.G. Ichki kasalliklar propedevtikasi. Darslik. Toshkent, 2014 y. 
5.	Гадаев A.Г. Пропедевтика внутренних болезней. Учебник (на русском языке). Тошкент, 2019 г.
6.	Филиппова А.И. Сестринское дело в терапии. Учебное пособие. Медицина, 2000 г.
7.	Под редакцей Д.Ф. Чебаторева. Гериатрия. Учебное пособие. Москва, 1990 г.
8.	Burggraf V., Barry R. Gerontological Nursing: Current Practice and Research. UK: SLACK, Inc., 1996.
3.Internet saytlar: 
13.	www.docs.pp.ru  
14.	www.ziyonet.uz; 
15.	www.lex.uz; 
	
7	Andijon davlat tibbiyot instituti tomonidan ishlab chiqilgan va institut Kengashida tasdiqlangan. 2023 yil “____”______  ___-sonli yig`ilish.	
8	Fan/modul uchun mas`ullar:
Xo`jamberdiev M.A	-Fakultativ terapiya  kafedrasi mudiri.professor.t.f.d
	
9	Taqrizchi:
Salohiddinov Z.S.        ADTI Оилавий шифокорлар таёрлаш кафедраси мудири
                                      т.ф.д., профессор

“HAMSHIRALIK ISHI” MODULI SILLABUSI
1. Modulning to’liq nomi	Hamshiralik ishi	
Modul kodi:
3.01	Kredit  xajmi:  10
Shundan: 
JN – 4 kredit
YaN – 2 kredit (majburiy)	Modul o’tilish davri:
I-II-semestr
	ECTS value:
5	
Ta’lim yo’nalishi	5510700-Oliy hamshiralik ishi	1-bosqich talabalari
	
Modulning davomiyligi	30 xafta	
O’quv soatlari
hajmi:	Jami soat:
Shundan:
maruza
amaliy mashg’ulot
mustaqil ta’lim	300

30
120
150	
O’quv modulining statusi	Klinik modullar bloki	
OTM nomi, manzili	ADTI	Andijon sh. Yu.Otaxonov 1-uy	
Kafedra nomi	Fakultet terapiya	
Mazkur kursning o’qituvchilari haqida ma’lumot	Ma’ruzachilarning F.I.Sh.: 
Kodirova G.I. t.f.n., dotsent
Vahabov B.M. t.f.n., dotsent
Amaliy mashg’ulot o’tkazuvchilarning F.I.Sh.: Kodirova G.I. t.f.n., dotsent
Vahabov B.M. t.f.n., dotsent
Isakov A.A.-assistent	E-mail:  fakter@mail.uz	
Mashg’ulot vaqti va joyi	I-II-semestr, ADTI, fakultet terapiya kafedrasi	
Modulning mazmuni	Hamshiralik ishi moduli bo’lajak mutaxassisni tayyorlashning ilk bosqichidan  talabalarga kasbiy bilim, ko’nikma va malakalarni shakllantirishni boshlaydi, talabalar tomonidan bemor bilan bo’layotgan muammolarni aniq tasavvur qila olish, muloqot qilish, tibbiyot muassasalarida o’zini tutish, bemorlarni parvarish qilishni o’rgatadi. 	
Prerekvizitlar	Anatomiya, klinik anatomiya, fiziologiya, mikrobiologiya, patologiya, klinik epidemiologiya, insoniyat taraqqiyoti, sog’liq va kasallik sotsiologiyasi, jamoada hamshiralik ishi fanlari nazariy qismi hisoblanadi.	
Postrekvizitlar	Hamshiralik ishi moduli keyinchalik oliy hamshiralik ishi ta’lim yo’nalishidagi barcha klinik fanlar modullari uchun nazariy zamin bo’lib xizmat qiladi.	
Modulning maqsadi	Talabalarga  aholi salomatligini saqlash va mustahkamlash uchun, aholi orasida tibbiy saviyani oshirish, profilaktik ishlarini olib borish, kasalliklarda parvarishlashning yangicha zamonaviy modellarini ishlab chiqish, hamda hamshiralik jarayoni orqali bemorning ehtiyojlarini qondirish, turli yoshdagi bemorlarni parvarish qilishni, kasb etikasi va deontologik tamoyillarni, bemor xamda kasalxona xodimlarining shaxsiy gigiena qoidalari haqida bilim, ko’nikma va malakani shakllantirishdir. 	
Modulning vazifalari	–	bioetika va deontologiyaning zamonaviy aspektlarini talabalar ongiga singdirish;
–	aholi orasida targ’ibot ishlarini olib borish qoidalari, profilaktika yo’nalishlariga yangicha yondoshish, tibbiy madaniyatni shakllantirish usullarini o’rgatish;
–	 hamshiralik jarayoni orqali tibbiyot hamshirasi amaliyoti standartlarini, hamshiraning kasallik tarixi chizmasi va hamshiralik tashxisi shuningdek hamshiralik parvarishini yangicha modelda olib borishni o’rgatish;
–	hamshiralik bayonnomasini yozish, bemorni holatini baholashda jaxon standartlariga hos ko’nikmalarni shakllantirish;
–	davolash muassasalaridagi tizimni o’rgatish;
–	kasalxona ichi infeksiyasi to’g’risida tushuncha berish va uni oldini olish qoidalari bilan tanishtirish; 
–	hayot uchun havfli xolatlarda (yurakning to’xtashi, nafas olishning buzililshi, qon ketishi, zaxarlanish, kuyish, sovuq qotish, aspiratsiya) bemorlarga birlamchi tibbiy yordam ko’rsatishni o’rgatish;
bemorlarni parvarish qilishning zamonaviy usullari to’g’risidagi ilmiy adabiyotlardan foydalanishni o’rgatish.	
Modul bo’yicha talabalar bilimi, ko’nikma va malakalariga qo’yiladigan talablar 	Talaba tasavvurga ega bo’lishi kerak:
1.	Hamshiralik ishi fanining rivojlanish tarixi,
2.	O’zbekistonda hamshiralik ishi kasbidagi yangiliklar,
3.	hamshiralik ishining istiqbollari,
4.	bioetika aspektlari, 
5.	halqaro hamshiralar axloqi kodeksi, 
6.	parvarishning yangicha zamonaviy modellari, 
7.	Halqaro hamshiralar kengashi va uning vazifasi, 
8.	Florens Naytingeyl nazariyasi, 
9.	Verjiniya Xenderson nazariyasi, 
10.	axoli o’rtasida profilaktik chora tadbirlar, 
11.	aholi o’rtasida salomatlikni mustahkamlovchi chora tadbirlar, 
12.	sanitar oqartiruv ishlari va ularni olib borish usullari to’g’risida 
Talaba bilishi shart:
1.	Bemorning ahvolini baholash, 
2.	hamshiralik jarayonini beshta bosqichini qo’llash, 
3.	hamshiralik kasallik tarixini yuritish, 
4.	hamshiralik bayonnomasini to’ldirish, 
5.	bemorning salomatligini baholash, hamshiralik tashxisini qo’yish, 
6.	bemorning mavjud muammosi, dolzarb muammosi, potensial muammosi, bemorning extiyojlarini aniqlash va parvarish rejasini tuzish 
Talaba bajara olishi lozim:
1.	bemorlarni  sub’ektiv va ob’ektiv tekshirish usullarini o’tkazish, 
2.	tibbiy hujjatlarni yuritish;
3. 3 minutlik fizikal baholash, 
4. 15 minutlik  fizikal baholash, 
5.  birlamchi hamshiralik ko’ruvi, 
6. ikkilamchi hamshiralik ko’ruvi 
Talaba quyidagi ko’nikmalarga ega bo’lishi lozim:
1. Birlamchi tibbiy muolajalarni o’tkazishni (termometriya,  antropometriya, nafas olish soni, yurak urish sonini aniqlash, arterial qon bosimini o’lchash)
2. turli sinamalar qo’yish, 
3. Dori vositalarini yuborish yo’llari va davo muolajalarini
4. Og’ir bemorlarni parvarish va transportirovka qilishni. 
5. bemorni invaziv va noinvaziv tekshiruvlarga tayyorlash	
Ta’lim berish usullari	ma’ruza;
amaliy mashg’ulotlar.	
Ta’minot	videofilmlar, multimediyali va o’qituvchi kompyuter dasturlardan, o’qitish metodikasidagi yangi texnologiyalardan, mavzular bo’yicha nazariy bilimlarni so’rashdan foydalaniladi; bakalavrlarning mustaqil ishi, individual va guruhli prezentatsiyalar, uyga berilgan vazifalarni tayyorlash, referatlar yozish, testlar, vaziyatli masalalar va boshqalar.